ยาเพร็พ PrEP คืออะไร ช่วยป้องกันเอชไอวีได้จริงหรือ?

เพร็พ ป้องกันตัวเองจากการติดเชื้อเอชไอวี โดย PrEP เป็นการใช้ยาต้านไวรัส ในผู้ที่มีความเสี่ยงก่อนจะมีการสัมผัสเชื้อหรือก่อนจะมีความเสี่ยง เพื่อให้ร่างกายมีระดับยาที่เพียงพอในการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวี 

 

สารบัญเนื้อหาเกี่ยวกับยาเพร็พ

ยาเพร็พ PrEP คืออะไร?

ยาเพร็พ หรือ PrEP (Pre-exposure prophylaxis) คือยาต้านไวรัสเอชไอวีสำหรับผู้ที่ไม่มีเชื้อ ใช้เพื่อลดความเสี่ยงในการติดเชื้อเอชไอวีสำหรับกลุ่มผู้ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น กลุ่มชายรักชาย สาวประเภทสอง หรือผู้ที่มีพฤติกรรมการเปลี่ยนคู่นอนบ่อย คู่นอนมีเชื้อเอชไอวี เป็นต้น โดยจากการศึกษาวิจัยพบว่าการใช้ยาเพร็พ PrEP สามารถป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีก่อนการสัมผัสเชื้อได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากกว่า 90%  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการใช้ยาเพร็พอย่างถูกต้องตามแพทย์ผู้เชี่ยวชาญแนะนำ

 

หลักการใช้ยาเพร็พ PrEP

ยาเพร็พถูกใช้ในกรณีก่อนมีความเสี่ยงสัมผัสเชื้อ มีคุณสมบัติในการต้านไวรัสทำให้ร่างกายมีระดับยาเพียงพอที่จะยับยั้งการเพิ่มจำนวนของเชื้อเอชไอวี จึงเป็นวิธีการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ก่อนรับยาเพร็พ PrEP ต้องตรวจอะไรบ้าง?

 

ก่อนการทานยาเพร็พ PrEP จะต้องมีการปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนเสมอ พร้อมกับตรวจเลือดเพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีการติดเชื้อเอชไอวีมาก่อน รวมถึงการทำงานของตับและไตต้องอยู่ในเกณฑ์ปกติ โดยจะต้องทานยาอย่างต่อเนื่องตามแพทย์แนะนำ ซึ่งในระหว่างทานยาเพร็พผู้รับยาจะต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด และมีวินัยในการติดตามผลเลือดเพื่อยืนยันว่าไม่มีการติดเชื้อเอชไอวี รวมถึงตรวจเช็คการทำงานของตับและไตว่าปกติ

 

ยาเพร็พ PrEP รับประทานอย่างไร?

  • ทานยาเพร็พ วันละ 1 เม็ด ต้องทานยาให้ตรงเวลาเดิมของทุกวัน 

  • ต้องทานอย่างน้อย 7 วันก่อนมีเพศสัมพันธ์ และทานต่อเนื่อง 3 เดือนเต็ม

  • กรณีทานยาอื่นเป็นประจำอยู่ก่อนแล้ว ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบ

  • ไม่ควรทานยาเพร็พ 2 เม็ดในวันเดียว หากลืมทานยา ให้ทานเม็ดที่ลืมเมื่อนึกขึ้นได้ทันที แต่ถ้าใกล้เวลาทานเม็ดต่อไปแล้วให้ทานยาเม็ดถัดไปตามปกติ

  • ควรปรึกษาแพทย์ทันทีหากมีความเสี่ยงคล้ายติดเชื้อเอชไอวี

  • อาจมีอาการข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ น้ำหนักลด 

  • ยังคงต้องสวมถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์ เพื่อป้องกันโรคติดต่อทาง

  • เพศอื่นๆ

 

ถ้าใช้ยาเพร็พ PrEP ยังต้องสวมถุงยางอนามัยหรือไม่ ?

การทานยาเพร็พเป็นหนึ่งในตัวเลือกของการป้องกันการติดเชื้อเอชไอวีได้จริง แต่ควรใช้ร่วมกับถุงยางอนามัยด้วย ซึ่งวิธีการป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด คือการสวมใส่ถุงยางอนามัยควบคู่ไปกับการกินยาเพร็พจะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด เพราะสามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆได้ เช่น หนองใน โรคซิฟิลิส โรคเริมอวัยวะเพศ เป็นต้น

 

ควรทำอย่างไรถ้าลืมทานยาเพร็พ PrEP ตามเวลา

ประสิทธิภาพของยาเพร็พจะมีผลสูงสุดก็ต่อเมื่อทานยาสม่ำเสมอและต่อเนื่อง หากในกรณีที่ลืมทานยา วันต่อไปยังสามารถทานยาเพร็พต่อไปจนครบกำหนดได้ หากขณะนั้นยังไม่มีเชื้อเอชไอวีในร่างกาย ซึ่งแน่นอนว่าประสิทธิภาพต้านเชื้อไวรัสเอชไอวีจะลดลง

ต้องตรวจเลือดระหว่างทานยาเพร็พ PrEP บ่อยแค่ไหน

 

ในระหว่างการทานยาเพร็พ จะต้องทำการตรวจเลือดทุก 3 เดือน เพื่อให้แน่ใจว่าไม่มีเชื้อเอชไอวีในร่างกาย ให้มั่นใจว่ายาเพร็พมีประสิทธิภาพที่ดีภาพต่อร่างกาย ผู้ทานยาไม่มีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ รวมถึงตรวจเช็คว่าการทำงานของไตอยู่ในเกณฑ์ดี ซึ่งหากตรวจพบอาการอื่นๆที่ปกติแพทย์จะได้ทำการรักษาได้อย่างทันท่วงที

 

สามารถรับยาเพร็พ ซื้อ PrEP ได้ที่ไหนบ้าง

ปัจจุบันยาเพร็พในประเทศไทยยังไม่มีให้บริการในระบบหลักประกันสุขภาพของรัฐ ผู้ที่ต้องการสามารถปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาเพร็พได้จากสถานพยาบาลเอกชน หรือ คลินิก ซึ่งต้องเสียค่าใช้จ่ายเอง แต่ในบางพื้นที่จะมีโครงการต่างๆเกี่ยวกับการรณรงค์ด้านเอชไอวีที่ได้รับการยอมรับ โดยกลุ่มที่มีความเสี่ยงรับเชื้ออย่าง ชายรักชาย หรือ สาวประเภทสอง หรือผู้ที่สนใจ สามารถเข้ารับยาเพร็พฟรีได้

 

ราคาของยาเพร็พ PrEP ในปัจจุบัน

คลีนิคนิรนาม สภากาชาดไทย ให้บริการยาเพร็พ PrEP 15 ในราคาที่ย่อมเยาเข้าถึงได้ โดยค่ายาและค่าใช้จ่ายการตรวจทางห้องปฏิบัติการต่างๆ โดยเฉลี่ยแล้วประมาณ 15 บาทต่อวัน หรือ 450 บาทต่อเดือนเท่านั้น

 

การทานยาเพร็พ PrEP มีทั้งหมดกี่วิธี

การรับประทานยาเพร็พสามารถเลือกได้ทั้งหมด 2 วิธี ตามความเหมาะสมกับการดำเนินชีวิตของแต่ละบุคคล คือ 

  • Daily : ยาเพร็พรายวันที่ต้องทานต่อเนื่องในเวลาเดิมทุกวัน สามารถเริ่มทานครั้งแรกจำนวน 2 เม็ด ก่อนการมีเพศสัมพันธ์ 2 - 24 ชั่วโมง จากนั้นต้องทานต่อเนื่องวันละ 1 เม็ด และต้องทานจนครบ 30 วัน

  • On Demand : ยาเพร็พเมื่อต้องการสำหรับผู้ที่มีการวางแผนทานตามความต้องการ เช่น ทานเฉพาะช่วงที่จะมีเพศสัมพันธ์ จำนวน 2 เม็ด ก่อนการมีเพศสัมพันธ์ 2 - 24 ชั่วโมง และต้องทานยาเพร็พจำนวน 1 เม็ด ถัดจากการมีเพศสัมสัมพันธ์ 1 วัน และสุดท้ายทานยาเพร็พอีก 1 เม็ด ถัดจากการมีเพศสัมสัมพันธ์ 2 วัน (ถัดจากกการกินเพร็พวันที่ 2 บวกอีก 24 ชั่วโมง)

 

ใครบ้างที่ควรใช้ยาเพร็พ PrEP

การใช้ยาเพร็พ PrEP เป็นประโยชน์กับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อเอชไอวี และร่างกายต้องมีความพร้อมสำหรับการทานยาเพร็พอย่างต่อเนื่อง ซึ่งผู้ที่มีความเสี่ยงติดเชื้อเอชไอวี เช่น

  • กลุ่มชายรักชาย

  • ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีเชื้อเอชไอวี

  • พฤติกรรมการเปลี่ยนคู่นอนหลายคน

  • กลุ่มผู้ที่ให้บริการทางเพศ

  • คู่นอนมีเชื้อเอชไอวี

  • ผู้ที่เคยทานยาเป๊ป หรือ ยาต้านฉุกเฉินหลังเสี่ยง มากกว่าหนึ่งครั้งในช่วงปีที่ผ่านมา

  • ผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีด

  • ผู้ที่เคยติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ

 

ยาเพร็พ PrEP ปลอดภัยหรือไม่ มีผลข้างเคียงมากน้อยแค่ไหน?

โดยส่วนใหญ่ผู้ที่ใช้ยาเพร็พมักจะไม่มีผลข้างเคียงใดๆ ซึ่งจากสถิติผู้ที่มีอาการข้างเคียงพบได้น้อยมากและไม่ส่งผลที่อันตรายต่อร่างกาย อาจแสดงอาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ ท้องเสีย หรือเบื่ออาหาร หลังจากนั้นอาการจะดีขึ้นเมื่อทานยาต่อเนื่องประมาณ 2-3 สัปดาห์ หากในกรณีที่มีความผิดปกตินอกเหนือที่กล่าวมาหรือรุนแรงมากขึ้นควรปรึกษาแพทย์โดยด่วน

 

ยาเพร็พ PrEP คือวัคซีนหรือไม่

เพร็พไม่ใช่วัคซีนสำหรับฉีดเข้าสู่ร่างกาย เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันเหมือนกับโรคอื่นๆ  แต่เป็นยาชนิดรับประทานที่มีคุณสมบัติในการต้านเชื้อเอชไอวีเท่านั้น โดยมีหลักการทานคล้ายกับยาคุมกำเนิดที่จะต้องทานทุกวันจนร่างกายมีระดับยาเพียงพอที่จะป้องกันการติดเชื้อได้

หญิงตั้งครรภ์สามารถใช้ยาเพร็พ PrEP ได้หรือไม่

 

ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ หรือ ผู้หญิงที่วางแผนตั้งครรภ์ สามารถใช้ยาเพร็พได้และมีบุตรได้ปกติ การทานยาเพร็พไม่มีผลต่อการตั้งครรภ์แต่อย่างใด ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้อง

 

สรุป 

อย่าลืมนะว่า เพร็พ PrEP ป้องกันได้แค่เอชไอวี ควรใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยทุกครั้งเพื่อป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ และการยาเพร็พก็ต้องมีวินัย ทานยาให้ตรงเวลาและไม่ควรลืม 

The Love Foundation campaigns for sexual health awareness and understanding. We believe that everyone is equally valuable and are able to create change in the fight against HIV stigma, regardless of HIV status.

Contact us

Address: 150/4 Moo 1 Nongpakhrang Muang Chiangmai
Emal : team@lovefoundation.or.th

Line : @lovefoundation

  • Facebook
  • Twitter
  • YouTube